Programma Concert en Ruimte & Resonantie
Vanuit ons ecologisch denken en visie over duurzaamheid, kiezen wij voor een digitaal programmaboekjeRuimte & Resonantie
De muziek en teksten van deze avond zijn geïnspireerd door resonantie, ruimte en de natuurlijke beweging van klank. Door de resonantie achter een woord, of een toon die nog nagalmt tussen de gewelven van de Walburgiskerk, sluit dit concert een drieluik af waarin luisteren centraal staat. Muziek verbindt datgene wat mensen voelen, maar niet altijd in woorden kunnen uitdrukken. Van Bach tot A.C.W. Staring, van herinneringen uit het verleden tot ervaringen van een hedendaagse generatie: steeds opnieuw staat de ontmoeting centraal. In het project Woord & Resonantie gingen leerlingen van de Vrijeschool Zutphen in gesprek met bewoners van zorginstellingen. Uit deze ontmoetingen ontstonden woorden, herinneringen, beelden en verhalen. Niet als losse verzameling, maar als een gezamenlijk landschap van menselijke ervaringen — een eigentijdse pastorale. Voor Mariëtte Hehakaya werden deze woorden klank, kleur en muziek. Vanavond krijgen zij gestalte in muziek, stilte, ritme en resonantie. Want soms blijft een gevoel nog lang aanwezig wanneer het woord al verdwenen is. In dit programmaboekje vindt u woorden uit verschillende tijden en generaties. Woorden die hebben geleid tot muziek, en muziek die uitnodigt om te luisteren naar wat voorbij de woorden ligt. Dat is de resonantie van deze avond: de ontmoeting tussen woord en klank, herinnering en verbeelding, verleden en heden.
Woord & Resonantie
Ruimte & Resonantie is ontstaan vanuit het intergenerationele project Woord & Resonantie, een samenwerking tussen leerlingen van de Vrijeschool Zutphen en bewoners van Valuas Domus. Tijdens ontmoetingen in de zorghuizen werden herinneringen, verhalen en woorden verzameld. Woorden die soms eenvoudig leken, maar een wereld van ervaringen bleken te dragen. Uit deze gesprekken ontstond een landschap van menselijke ervaringen waarin jong en oud elkaar herkenden. De ontmoetingen vormden de inspiratie voor de muziek, teksten en composities die tijdens dit concert samenkomen. Het project sluit aan bij het werk van MUSICA Dementia, waarin Mariëtte Hehakaya onderzoekt hoe muziek kan blijven aanspreken wanneer woorden, herinneringen of cognitieve toegang veranderen. Luisteren staat daarbij centraal: niet als prestatie, maar als ontmoeting.
Over Mariëtte Hehakaya
Mariëtte Hehakaya is pianist, componist, docent en initiatiefnemer van MUSICA. Na haar debuut als twaalfjarige met een pianoconcert van W.A. Mozart studeerde zij aan het ArtEZ Conservatorium, het Conservatorium van Amsterdam en de Hochschule für Musik in Keulen. Als musicus, docent en projectontwikkelaar verbindt zij muziek met educatie, zorg, erfgoed en maatschappelijke betrokkenheid. Zij was onder meer gastdocent aan de University of Redlands (Californië) en ontwikkelde in 2016 haar eigen multidisciplinaire kunstvorm SoundPoetry©. Voor haar werk ontving zij onder meer de Reynolds Award en de Antje van Dijk Cultuurprijs. Haar projecten op het gebied van muziek, zorg en maatschappelijke participatie kregen daarnaast erkenning binnen initiatieven van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Vanuit haar achtergrond aan de IJssel en haar belangstelling voor resonantie, luisteren en natuurlijke frequenties ontwikkelt zij concerten en projecten waarin kunst, educatie, erfgoed en zorg elkaar ontmoeten. Als artistiek leider is zij verbonden aan Stichting Colour of Sound – De Kunst van Verbinding.
Stichting Colour of Sound – De Kunst van Verbinding
Stichting Colour of Sound ondersteunt projecten waarin kunst, cultuur, educatie, zorg en maatschappelijke betrokkenheid elkaar ontmoeten. Vanuit de overtuiging dat kunst mensen kan raken, inspireren en samenbrengen ontwikkelt de stichting initiatieven voor jong en oud. De stichting groeit verder. Gezien de mogelijkheden om bestaande en nieuwe projecten uit te breiden, kijken wij ernaar uit om ook in 2027 nieuwe vrienden, vrijwilligers en betrokken partners te mogen verwelkomen.
Programma
Opening:
Evelyn Wannet: Voorzitter Stichting Colour of Sound
Bart Noort: Docent Vrijeschool Zutphen
Woord & Resonantie: Enkele Leerlingen van de Vrijeschool Zutphen lezen een woord
– Intro Pastorale delle Parole – M.C. Hehakaya
Een muziek als Pastorale van Woorden
De muzikale verbeelding van woorden en herinneringen uit ontmoetingen tussen jongeren en ouderen. Leerlingen van de Vrijeschool Zutphen gingen in gesprek met bewoners van Valuas Domus en verzamelden woorden die voortkwamen uit een leven vol ervaringen. Geïnspireerd op Het Warschauconcert van Richard Addinsell dat werd geschreven voor de film Dangerous Moonlight (1941) staat symbool voor de gevolgen van oorlog, verlies, moed en het verlangen naar vrijheid. Tegen de achtergrond van het bombardement op Warschau klinkt de stem van een pianist, de natuur , verdriet en zijn het de herinneringen die mee worden dragen.De woorden van de leerlingen en ouderen gingen ook niet alleen over geluk, maar over verlies, oorlog, honger, angst, liefde, familie en vertrouwen. Staring lijkt te zeggen: Wat werkelijk waardevol is, wordt niet vernietigd door tijd, afstand of verlies.De woorden worden door de leerlingen voorgedragen waarbij ze een beeld scheppen van een gesprek waar jong en oud elkaar ontmoeten.
– Vertrouwen. -A.C.W. Staring – M.C. Hehakaya
Beethoveniaanse muzikale verbeelding van vertrouwen, liefde en hoop.
Gefolterd hart, o staak uw angstig jagen!
Eens komt het uur van ’t juichend wederzien;
De scheidingsnacht zal met zijn kommer vliên;
Ons morgenrood in luister dagen!
Haar trouw staat vast; en zou’ de mijne falen?
Des hemels as wierd eer haar wentlen moê!
Wat grimt ons dan ’t vijandig Noodlot toe? In ’t eind moet Liefde zegepralen!
’t Is weinig slechts, wat ons de Tijd kan rooven!
Min versmaadt zijn kort gebied.
Schoon ‘t leven hier ook in gemis vervliet’,
Zij slaat een moedig oog naar boven!
— A.C.W.Staring
– Dooplied voor Constanza. – A.C.W. Staring – M.C. Hehakaya
Het Dooplied voor Constanza is afkomstig uit het persoonlijke archief van de familie Staring en werd geschreven voor Constantia Ernestine Theodora Staring (1819–1893), de jongste dochter van A.C.W. Staring. Het lied werd gezongen door haar broers en zussen als welkom voor het nieuwe leven. Ruim anderhalve eeuw later inspireerde dit dooplied Mariëtte “Constance” Hehakaya tot een muzikale bewerking. De oorspronkelijke melodielijn bleef daarbij volledig behouden, evenals de vierkwartsmaat waarin Staring veel van zijn liederen componeerde. De muzikale uitwerking plaatst het lied in een bredere muzikale context. Door elementen uit verschillende tijdsperioden met elkaar te verbinden, ontstaat een klankbeeld dat de tekst en haar betekenis verder uitlicht. Een bijzonder detail is dat de naam Constanza terugkeert in de eigen naam van Mariëtte Constance Hehakaya. Hoewel er geen familieband bestaat tussen beide families, gaf deze naamverwantschap een extra persoonlijke betekenis aan het opnieuw tot klinken brengen van dit historische lied. Het werk maakt deel uit van Hehakaya’s onderzoek naar resonantie en immaterieel erfgoed. Daarbij staat de vraag centraal hoe historische bronnen opnieuw betekenis kunnen krijgen voor een hedendaags publiek. De bewerking vormt tevens een bijdrage aan de voorbereidingen rond het Staringjaar 2027, waarin 260 jaar A.C.W. Staring wordt herdacht. Bijzonder is dat dit lied dat ooit binnen de familie Staring werd gezongen opnieuw hoorbaar voor een hedendaags publiek.
– Nocturno. – Song of the River – M.C. Hehakaya
Nocturno – Song of the River maakt deel uit van de cyclus Tales of the River, waarin de rivier symbool staat voor beweging, herinnering en tijd. De compositie is geïnspireerd door het landschap van de IJssel en de voortdurende stroom die mensen, plaatsen en generaties met elkaar verbindt. In deze nocturne staat niet alleen de nacht zelf centraal als vorm van eb en vloed, maar de verstilling van water en landschap die uitnodigen tot luisteren. De muziek beweegt tussen rust en stroming, tussen reflectie en verwachting. Het werk sluit aan bij een terugkerend thema in het oeuvre van Mariëtte Hehakaya: de relatie tussen mens, natuur en resonantie. De rivier wordt daarbij niet alleen een landschap, maar ook een metafoor voor het leven zelf.
– Dialoog “wat niet kon worden gezegd” – M.C. Hehakaya
Vrouw: Christel Samson Meisje: Maya Van Roon Regie: Heleen Verburg. met: Oleh Maria – Suara Jiwa Hehakaya. J.S. Bach-Gounod-Hehakaya
Korte toelichting :“Anak Indië” van regisseur: Hetty Naaijkens-Retel Helmrich
Anak Indië (2025)
Vanaf 2025 is Mariëtte Hehakaya ook te zien en te horen in de documentaire-film Anak Indië van regisseur Hetty Naaijkens-Retel Helmrich. De film vertelt het verhaal van Indische Nederlanders, Molukkers en Peranakan-Chinezen en trok meer dan 60.000 bezoekers in de Nederlandse bioscopen. Naast bijdragen van onder anderen Adriaan van Dis, Wieteke van Dort, Yvonne Keuls, Thé Tjong-Khing en Ricky Risolles brengt ook Mariëtte Hehakaya haar persoonlijke verhaal en muziek in de film. Haar pianospel vormt een muzikale lijn binnen een documentaire over herinnering, identiteit, erfgoed en generaties
– Ripples. – Song of the River – M.C. Hehakaya
Geïnspireerd door de prachtige rivier de IJssel en het landschap. In een tijd waarin veiligheid niet altijd vanzelfsprekend was, boden de rivier, de natuur en de ruimte van het landschap troost, rust en houvast. Waar woorden soms ontbraken, sprak het water. De voortdurende beweging van de rivier herinnert eraan dat het leven, ondanks pijn en tegenslag, altijd verder stroomt. Ripples verbeeldt die kracht van vertrouwen, veerkracht en verbondenheid met de natuur, en de tijdloze wijsheid die daarin te vinden is. Ook klinkt in dit werk de resonantie door van de verhalen en herinneringen die ieder mens van zijn voorouders met zich meedraagt.
– Holy Water Largo uit BWV 1056. J.S. Bach – M.C. Hehakaya
Vrij van Ruimte maar in resonantie in de Walburgis op de Fazioli 308, Bachs geliefde Largo, waarin de vloeiende beweging en de verstilde kracht, rust en ruimte in de eenvoud melodie elkaar ontmoeten.
– Tumbling Wind. – M.C. Hehakaya
Waar het water de herinneringen draagt, neemt de wind ze mee over het landschap. Van de aaiende wind tot de turbulente wind die door de bomen trekt, blijft resonantie hoorbaar in alles wat beweegt. Zoals verhalen van generatie op generatie worden doorgegeven, zo blijft ook de klank voortleven in de ruimte die zij heeft achtergelaten. Als een kristal dat een moment van licht vasthoudt, bewaren muziek en herinnering iets van wat voorbij lijkt, maar nooit geheel verdwijnt.
Slotwoord & Dankwoord
Met een gekristalliseerde herinnering als resonantie van deze avond.
