MUSICA Cura en Ervaringsgericht muziekonderwijs, coaching en begeleiding

Binnen dit onderzoek staat de vraag centraal hoe “muziekonderwijs”of gericht een muziek instrument kunnen bespelen, meer kan zijn dan het aanleren van technieken of interpretatie alleen. Vanuit een ervaringsgerichte benadering wordt onderzocht hoe muziek, lichaamshouding, luistervermogen, emotionele beleving en zelfwaarneming met elkaar samenhangen binnen begeleiding met een muziek instrument.

In de praktijk blijkt dat veel mensen niet altijd volledig bewust zijn van hun eigen houding, spanning, ademhaling, motoriek of manier van expressie. Dit kan versterkt aanwezig zijn bij mensen met Niet-aangeboren hersenletsel (NAH), waarbij zelfinzicht en zelfwaarneming soms onder druk staan. Door middel van observatie, muzikale afstemming, spiegeling en ervaringsgericht werken kan bewustwording ontstaan van wat iemand daadwerkelijk doet, voelt en wil uitdrukken.

Binnen deze nieuwe, in ontwikkeling zijnde en praktijkgericht onderzochte vorm van muziekonderwijs en of coaching en begeleiding, wordt niet alleen gekeken naar prestatie of techniek, maar juist naar de relatie tussen innerlijke ervaring en uiterlijke vorm. Houding, aanslag, timing, ademhaling, interpretatie en luisterbewustzijn spelen daarin een belangrijke rol.

Daarnaast spelen cognitieve training en muzikale informatieverwerking een belangrijke rol, zoals motorisch geheugen, patroonherkenning, het herkennen van harmonische structuren en akkoordfiguren, luistertraining, coördinatie, concentratie, timing en de verbinding tussen horen, voelen, begrijpen en uitvoeren.

De benadering sluit aan bij inzichten uit onder andere:
• embodied cognition
• sociale en non-verbale informatieverwerking
• ervaringsgericht leren
• muzikale cognitie
• empathische afstemming
• artistieke onderzoekspraktijken

De expertise beweegt zich op het snijvlak van muziek, bewustwording, pedagogiek en artistieke begeleiding. De piano wordt hierin niet alleen benaderd als instrument, maar ook als middel tot luisteren, concentratie, zelfwaarneming en persoonlijke ontwikkeling.

Het doel van deze benadering is niet om mensen te vormen volgens een vast systeem, maar om via muziek ruimte te creëren waarin iemand zichzelf bewuster kan ervaren en uitdrukken.

Praktijkervaring – MUSICA Cura het bijzondere verhaal van Ytsen

Een prachtig mens dat leeft met een complexe neurologische aandoening en een langdurig traject van Niet-aangeboren hersenletsel (NAH), waarbij cognitieve belastbaarheid, vermoeidheid, concentratie en initiatief een grote rol spelen. In het verleden speelde muziek en piano een belangrijke rol in zijn leven, maar door verschillende periodes van ziekte en overbelasting verdween dit steeds verder naar de achtergrond.

Herdenken op de 4e mei 2026

Na een eerste ontmoeting en gezamenlijk luisteren tijdens de Dodenherdenking in de Walburgiskerk in Zutphen ontstond opnieuw enthousiasme voor muziek en piano. Volgens zijn ouders was het bijzonder dat Ytsen zelf het initiatief nam om aanwezig te willen zijn bij het concert en vervolgens met volledige aandacht bleef luisteren. In de periode daarna begon hij opnieuw actief muziek te beluisteren, bladmuziek te zoeken en ontstond weer motivatie om verder te gaan met piano.

Binnen MUSICA Cura staat niet prestatie of perfectie centraal, maar de relatie tussen luisteren, motivatie, aandacht, muzikaliteit en persoonlijke expressie. Vanuit observatie, muzikale afstemming en ervaringsgerichte begeleiding wordt onderzocht hoe muziek opnieuw verbinding kan geven met concentratie, initiatief, zelfvertrouwen en ontwikkeling.

Praktijkervaring – MUSICA Cura en Overkempe Olst-Boskamp

“A Match Made in Heaven”, zo omschrijft Anne de ontmoeting tussen Mariëtte Hehakaya en haar dochter Carlyne, inmiddels ruim vijftien jaar geleden.

Carlyne heeft Niet-aangeboren hersenletsel ten gevolge van een virale encefalitis op zesjarige leeftijd. Haar korte termijn geheugen is ernstig beperkt, terwijl haar lange termijn geheugen beter functioneert. Carlyne kan lezen en is motorisch ongeschonden.

Hoewel Carlyne het normaal gesproken moeilijk vindt wanneer onbekenden dichtbij komen, mocht Mariëtte vanaf het eerste moment direct naast haar op het pianobankje plaatsnemen. Beiden richtten zich volledig op de muziek en de noten die Carlyne kon lezen. Volgens mensen uit haar omgeving ontstond daarbij direct een rustige harmonie die opviel aan iedereen die Carlyne al jaren kende. De wekelijkse lessen duren ongeveer een half uur, waarna Carlyne vermoeid raakt. Ondanks het feit dat zij thuis nauwelijks oefent, is haar repertoire in de loop der jaren sterk uitgebreid en gevarieerd geraakt.

Volgens Anne ligt de kracht van de lessen in de volledige aandacht, rust en afstemming tijdens het samenspel. Door op een positieve en niet-dwingende manier aanwijzingen te geven en de leerling zelfstandig te laten luisteren en corrigeren, ontstaat een vorm van leren zonder stress of prestatiedruk.

De muzieklessen achter de piano of de pianolessen brengen Carlyne zichtbaar plezier, rust en motivatie. Carlyne vindt; de lessen “leuk” en is Mariëtte “lief”.

Met toestemming geplaatst namens Anne, moeder van Carlyne.