Een gedeeld moment van herinnering, waarin pijn zichtbaar en draagbaar word.
Tijdens de Dodenherdenking in de Walburgiskerk laat de gemeente Zutphen zien dat herdenken meer is dan een ritueel. Het is een moment voor iedereen waarin ruimte ontstaat voor wat generaties lang is meegedragen, vaak zonder woorden.
De herdenking wordt gedragen door bijdragen van burgemeester Wimar Jaeger, Klaas Stok namens Stichting Henrick Bader Orgel en Roelien van Wageningen, samen met alle aanwezigen die dit moment in stilte en aandacht delen.
Met muziek, dialoog en stilte wordt voelbaar wat zich niet altijd laat uitspreken, maar wel verbindt. Pianist en componist Mariëtte Hehakaya opent met haar compositie Nocturno en schreef voor deze bijeenkomst de dialoog “Wat niet kon worden gezegd”, die in samenspraak met de regie tot stand is gekomen en onder regie en in uitvoering wordt gebracht door jongeren van Theatergroep Woest Oost. Tijdens deze dialoog verweeft zij een krontjongmelodie met Ave Maria, gedragen door een prelude van Bach, een muzikaal samenspel waarin verschillende culturele lijnen samenkomen en hoorbaar maken hoe diversiteit kan verbinden, verder dragen en resoneren.
Hierin wordt zichtbaar hoe oorlog, verlies en familiegeschiedenis doorwerken niet alleen in herinnering, maar in hoe mensen elkaar kunnen bereiken of juist niet.
“Wat niet gezegd kan worden, klinkt door,” zegt Hehakaya. “Wanneer het een vorm krijgt, kan het gedeeld worden.” Zij is daarnaast te zien in de documentaire Anak Indië, waarin zij, anderen zoals; Adriaan van Dis, Thé Tjong-Khin en Yvonne Keuls een bijdrage levert aan het zichtbaar maken van de doorwerking van de Indisch-Nederlandse geschiedenis in volgende generaties.
De herdenking verbindt verschillende geschiedenissen: de Tweede Wereldoorlog, de nasleep van Nederlands-Indië en de verhalen van mensen die vandaag de dag opnieuw te maken hebben met oorlog en ontheemding.
Daarmee wordt voelbaar dat achter verschillende verhalen eenzelfde menselijke ervaring schuilgaat: verlies, gemis en het verlangen om gezien te worden.
Herdenken wordt zo een moment voor iedereen waarin pijn niet wordt vergeleken, maar gedeeld en gedragen: Vrij zijn is nog geen vrijheid.
